Cách trị bọng mắt: điều gì thực sự có tác dụng

Bạn thuộc trường hợp nào? Ba bài kiểm tra tại nhà

1. Bài 1 — Kiểm tra theo giờ
   Chụp một ảnh ngay khi thức dậy và một ảnh lúc 18 giờ, cùng điều kiện ánh sáng. Rõ vào buổi sáng, gần như biến mất buổi tối nghĩa là giữ nước. Giống hệt nhau ở cả hai nghĩa là do cấu trúc, tức bọng mắt thật.
2. Bài 2 — Kiểm tra kéo căng
   Dùng một ngón tay kéo nhẹ da về phía thái dương. Nếu chỗ phồng biến mất, nguyên nhân chính là da chùng và trương lực cơ. Nếu vẫn còn khi da đã căng, bên dưới có một túi mỡ.
3. Bài 3 — Kiểm tra ánh sáng
   Trước gương, hơi ngẩng cằm lên để ánh sáng hắt từ dưới. Nếu chỗ phồng phẳng lại nhưng màu sẫm vẫn còn, đó là quầng thâm chứ không phải bọng mắt: sắc tố hoặc mạch máu hiện qua lớp da mỏng.

Có cả ba cùng lúc là chuyện hoàn toàn có thể, và thực tế đó lại là tình huống phổ biến nhất. Khi ấy mỗi thứ được xử lý theo cách riêng của nó.

Vì sao có bọng mắt?

Lớp mỡ đệm cho nhãn cầu được giữ bởi một màng mỏng gọi là vách ngăn hốc mắt. Theo tuổi tác, màng này lỏng ra, mỡ thoát vị ra phía trước và mí dưới phồng lên. Cùng lúc đó rãnh lệ hõm xuống và gò má mất thể tích, khiến chỗ phồng càng nổi bật. Đây là nguyên nhân cấu trúc, và nó tiến triển theo thời gian.

Tất cả những yếu tố còn lại đều làm tăng hoặc khởi phát phù nề:

• Di truyền. Phần lớn bọng mắt xuất hiện ở tuổi đôi mươi là do gia đình; không cần phải già đi.
• Muối và nước. Bữa tối mặn, uống nước muộn và rượu bia đều làm bọng mắt buổi sáng to hơn.
• Giấc ngủ và tư thế nằm. Nằm sấp hoặc nghiêng khiến dịch dễ đọng quanh mắt.
• Dị ứng. Viêm mũi và viêm kết mạc dị ứng gây cả sưng lẫn quầng sẫm mà người ta gọi là “quầng dị ứng”; dụi mắt khiến vòng luẩn quẩn này thành cố định.
• Thuốc lá và ánh nắng. Cả hai đẩy nhanh sự phá hủy collagen, và lớp da mỏng quanh mắt là nơi lộ ra sớm nhất.
• Khóc, nhìn màn hình nhiều giờ, một đợt sốt. Tạm thời và tự khỏi.
• Tuyến giáp và thận. Ở suy giáp, chuyển hóa chậm lại và cơ thể giữ muối cùng nước, tạo ra phù mặt không để lại vết lõm khi ấn. Phù quanh hốc mắt do thận nặng nhất vào buổi sáng và giảm dần trong ngày, thường kèm phù mắt cá chân hoặc nước tiểu có bọt.

Điều gì thực sự hiệu quả tại nhà

Những cách sau tạo khác biệt rõ rệt với phù nề do giữ nước. Với bọng mắt do cấu trúc, chúng làm dịu vẻ ngoài nhưng không loại bỏ được.

1. Chườm lạnh — cách nhanh nhất có tác dụng. Nhúng một khăn sạch vào nước lạnh, vắt ráo rồi áp lên mí mắt đang nhắm với lực ấn nhẹ trong 10-15 phút, ở tư thế ngồi. Cái lạnh làm co mạch và giảm dịch thấm vào mô. Đừng bao giờ đặt đá trực tiếp lên da; hãy dùng khăn hoặc miếng gel. Hai chiếc thìa kim loại để trong tủ lạnh cũng làm được điều tương tự.

2. Giảm muối, nhất là bữa tối. Đồ muối chua, súp ăn liền, snack, thịt chế biến sẵn và các loại sốt đóng chai là nguồn ẩn phía sau phần lớn tình trạng sưng buổi sáng. Hiệu quả thường thấy sau hai đến ba ngày.

3. Kê cao đầu giường 10-15 cm — kê chính chiếc giường chứ không phải chồng thêm gối. Nhờ vậy dịch không đọng lại ở mặt suốt đêm. Chồng gối lên nhau chỉ khiến đau cổ.

4. Thử nằm ngửa khi ngủ. Người nằm sấp thức dậy với khuôn mặt sưng hơn thấy rõ.

5. Ngủ 7-9 giờ. Thiếu ngủ tự nó không tạo ra bọng mắt, nhưng làm cái đang có lộ rõ hơn và khiến da xỉn đi, làm bóng đổ sâu thêm.

6. Điều trị dị ứng nếu có. Nếu sưng theo mùa đi kèm ngứa và nghẹt mũi thì câu trả lời là điều trị dị ứng chứ không phải kem mắt. Chỉ riêng việc ngừng dụi mắt đã tạo khác biệt thấy được trong vài tuần.

7. Chống nắng. Sản phẩm phù hợp cho vùng mắt với SPF tối thiểu 30 cùng kính râm giúp làm chậm quá trình mất collagen.

8. Bỏ thuốc lá. Ảnh hưởng của nó lên độ dày và độ đàn hồi của da xuất hiện quanh mắt trước bất kỳ vùng nào khác.

9. Mát-xa nhẹ. Dùng ngón áp út, lực rất nhẹ, từ khóe trong ra khóe ngoài, 30-60 giây. Mục tiêu là hỗ trợ dẫn lưu bạch huyết; chà mạnh sẽ làm tổn thương lớp da mỏng và khiến vùng đó sẫm hơn.

Kem và serum làm được gì — và không làm được gì

Nếu dùng retinol quanh mắt, hãy bắt đầu với hai tối mỗi tuần, thoa lượng bằng hạt đậu dọc theo xương hốc mắt chứ không vào chỗ hõm, và tạm ngưng nếu bị kích ứng. Không có loại kem nào đẩy được túi mỡ đã trồi ra trở lại vị trí cũ — đó là giới hạn thật sự của mỹ phẩm ở đây.

Đừng thử: vô ích hoặc có hại

• Lát dưa chuột: tác dụng hoàn toàn đến từ cái lạnh. Một chiếc khăn để trong tủ lạnh làm tốt hơn.
• Lát khoai tây: cũng vậy, kèm thêm nguy cơ nhiễm bẩn từ đất.
• Túi trà đã dùng: caffeine có thể đóng góp rất ít, nhưng túi trà còn ấm lại phản tác dụng. Chỉ có ý nghĩa khi đã làm lạnh.
• Kem đánh răng: gây kích ứng hóa học và chẳng làm gì cho bọng mắt.
• Kem corticoid: không dùng quanh mắt nếu bác sĩ không chỉ định; nguy cơ mỏng da và tăng nhãn áp.
• Thuốc lợi tiểu mua tự do: dùng mà không có chỉ định là nguy hiểm và làm rối loạn điện giải.

Che bằng trang điểm thế nào

Bọng mắt là một chỗ phồng, nên kem che khuyết điểm không làm nó phẳng; càng đánh dày, sản phẩm càng đọng vào nếp gấp và trông tệ hơn. Cách đúng là phá bóng đổ bằng màu:

• Một lớp mỏng kem hiệu chỉnh màu tông đào hoặc cá hồi cho phần sẫm.
• Bên trên là kem che khuyết điểm dạng lỏng sáng hơn nửa tông so với da, chỉ ở chỗ hõm nơi bóng đổ — không bao giờ đánh lên đỉnh chỗ phồng.
• Tránh sản phẩm nhũ trên chỗ phồng; ánh sáng làm thể tích trông lớn hơn. Lớp nền lì che tốt hơn.
• Nếu cần cố định, chỉ dùng rất ít phấn phủ, dặm nhẹ bằng bông mút.

Các lựa chọn y khoa và thẩm mỹ

Phẫu thuật mí dưới có hai cách. Nếu không dư da và vấn đề chỉ là chỗ phồng, đường rạch được thực hiện từ mặt trong mí mắt (qua kết mạc) và không để lại sẹo nhìn thấy. Nếu cần lấy bớt da, bác sĩ dùng đường rạch cổ điển ngay dưới hàng mi. Sưng và bầm giảm phần lớn trong một đến hai tuần, đa số quay lại sinh hoạt sau hai đến bốn ngày, kết quả sớm thấy sau ba đến bốn tuần và kết quả cuối cùng ở mốc ba đến sáu tháng. Rủi ro gồm khô mắt tạm thời, mất cân xứng và mí dưới bị kéo trễ xuống — vì thế cách tiếp cận dè dặt, lấy ít da, được ưa chuộng hơn.

Có giải pháp vĩnh viễn không?

Câu trả lời thẳng thắn: tùy nguyên nhân.

• Nếu sưng là do giữ nước — có. Điều chỉnh muối, giấc ngủ và độ cao đầu giường sẽ hết trong vài ngày và không quay lại chừng nào thói quen còn được giữ.
• Nếu chỗ phồng là mỡ thoát vị — không kem, mát-xa, thiết bị hay bài thuốc dân gian nào mang lại cải thiện lâu dài. Chỉ phẫu thuật mới vĩnh viễn. Filler che bóng đổ nhưng không lấy đi bọng mắt, và hiệu quả kết thúc sau 9-18 tháng.
• Nếu vấn đề là màu sắc — thì đó vốn không phải bọng mắt, và cách xử lý cũng khác.

Không lẫn lộn ba thứ này là cách tiết kiệm cả tiền lẫn thời gian.

Bao lâu thì hết?

Câu hỏi thường gặp

Bọng mắt thì nên làm gì? Nếu do giữ nước, bốn việc hiệu quả nhất là chườm lạnh, giảm muối, kê cao đầu giường và ngủ 7-9 giờ. Với bọng mắt do cấu trúc, chúng chỉ làm dịu vẻ ngoài chứ không loại bỏ.

Cách trị bọng mắt tại nhà? Tình trạng sưng nặng nhất khi thức dậy và giảm dần trong ngày có đáp ứng tại nhà: chườm lạnh 10-15 phút, giảm muối bữa tối và nằm ngửa khi ngủ. Chỗ phồng không đổi suốt ngày thì không.

Chườm đá có hết bọng mắt không? Đừng áp đá trực tiếp. Khăn lạnh hoặc miếng gel làm co mạch và giảm sưng, nhưng hiệu quả chỉ vài giờ và không thay đổi được bọng mắt do mỡ.

Bọng mắt và quầng thâm có phải một không? Không. Bọng mắt là chỗ phồng, quầng thâm là vấn đề màu sắc; nguyên nhân và cách trị khác nhau, và một người có thể có cả hai.

Kem mắt có trị được bọng mắt không? Caffeine giảm sưng buổi sáng trong vài giờ và retinol làm dày da đôi chút sau 8-12 tuần. Không kem nào đẩy được túi mỡ đã trồi ra trở lại.

Có nên bôi thuốc mỡ trĩ dưới mắt không? Không. Nó không được bào chế cho vùng này và tiềm ẩn nguy cơ mỏng da, đổi màu da cùng kích ứng nặng nếu lọt vào mắt.

Phẫu thuật bọng mắt có để lại sẹo không? Nếu không dư da, đường rạch nằm ở mặt trong mí mắt và không để lại dấu vết nhìn thấy; khi phải lấy da, đường mảnh dưới hàng mi sẽ mờ dần theo thời gian.

Filler có làm hết bọng mắt không? Không. Filler làm đầy chỗ hõm và giảm bóng đổ nhưng không lấy đi chỗ phồng, và hiệu quả kết thúc sau 9-18 tháng.

Vì sao còn trẻ đã có bọng mắt? Chủ yếu do di truyền. Dị ứng mạn tính, ngủ thất thường, ăn mặn và hút thuốc khiến nó xuất hiện sớm hơn.

Bọng mắt có thể là dấu hiệu của bệnh gì? Sưng nặng buổi sáng kèm phù mắt cá chân hoặc nước tiểu có bọt hướng đến thận; phù lan tỏa không để lại vết lõm khi ấn khiến nghĩ đến rối loạn tuyến giáp. Sưng một bên kèm đau và đỏ cần được khám ngay vì có thể là nhiễm trùng.

Nguồn tham khảo

1. Johns Hopkins Medicine — How to Get Rid of Bags Under Your Eyes
2. Cleveland Clinic — How To Get Rid of Eye Bags
3. GoodRx Health — Thuốc mỡ trĩ có trị được bọng mắt và nếp nhăn không?
4. PMC — Filler axit hyaluronic vùng quanh hốc mắt: hiệu quả và độ an toàn
5. PMC — Quầng thâm mí dưới và rãnh lệ: khung đánh giá theo từng bước

Bài viết mang tính thông tin và không thay thế thăm khám y tế. Sưng đột ngột một bên, đau kèm đỏ, thay đổi thị lực hoặc sưng quanh mắt đi cùng phù ở những vùng khác của cơ thể đều cần được đánh giá sớm.